Archeologische Monumentenkaart Voor het behoud van archeologische waarden in situ komen allereerst alle terreinen in aanmerking, die vermeld staan op de AMK. Deze AMK-terreinen bevatten archeologische monumenten waarvan de waarde reeds is vastgesteld. Behoud van deze monumenten moet vooral gerealiseerd worden middels bescherming. Terreinen van zeer hoge archeologische waarde zijn bijna alle beschermd op grond van de Monumentenwet 1988. Bescherming van de overige AMK-terreinen moet vooral plaatsvinden op gemeentelijk niveau: planologische bescherming in een bestemmingsplan of door middel van een gemeentelijke monumentenverordening. De hoofdregel voor planologische bescherming is dat de archeologische waarde in de bestemming van de grond tot uitdrukking komt (eventueel via medebestemming). Meestal wordt bescherming van dergelijke terreinen gerealiseerd via de aanlegvergunning. Door de planologische bescherming is het voor die terreinen niet mogelijk om een eventuele aanlegvergunning af te geven zonder voorafgaand archeologisch onderzoek.
Historische stads- en dorpskernen Een bijzondere positie wordt ingenomen door de historische stads- en dorpskernen. Deze kernen hebben een vastgestelde hoge archeologische waarde vanwege hun lange ontwikkelingsgeschiedenis. Deze geschiedenis is vaak bewaard gebleven in een dik pakket van complexe archeologische sporen en lagen. Ook deze gebieden moeten een passende bestemming krijgen. Het is mogelijk dat een deel van de archeologische informatie door (recente) verstoringen verloren is gegaan. In het provinciale beleid wordt - de handleiding van de AMK volgend - de gemeenten geadviseerd om vooraf een gedetailleerde archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart te laten opstellen, die een differentiatie kan uitwijzen.
Indicatieve Kaart Archeologisiche Waarden Ook de informatie op de IKAW is in het provinciale beleid van betekenis, in die zin dat op basis van de IKAW onderzoek gedaan moet worden naar de bestaande toestand van de archeologie in een plangebied. Dit ter opsporing van nog niet bekende archeologische locaties, waardering van de eventuele archeologische waarden en selectie op basis van de waardering voor eventuele bescherming of verder onderzoek in de vorm van opgraving. De planologische afweging van de belangen, en dus ook het archeologische belang, moet plaatsvinden door de overheid. Bij een bestemmingsplan is dat de gemeente. De gemeente kan een dergelijke afweging pas maken als er voldoende kennis is vergaard over het archeologische belang. De IKAW is in deze dus een richtinggevend instrument bij het vaststellen waar onderzoek het meest noodzakelijk is en waar een dergelijk onderzoek minder noodzaak heeft. Als een gebied op de IKAW is aangegeven als gebied met een middelhoge of hoge indicatieve waarde, is - bij de voorbereiding van ruimtelijke plannen en projecten - een onderzoek naar de archeologische waarden, behoudens hoge uitzondering, verplicht.
Vindplaatsen Bekende archeologische vindplaatsen in het Zeeuws Archeologisch Archief en Archis kunnen beschouwd worden als locaties van hoge trefkans. In het verleden zijn op die locaties immers al archeologische waarden aangetroffen. Op en in de directe omgeving van bekende vindplaatsen, die soms in IKAW-gebieden van lage of zeer lage trefkans liggen, moet in het kader van planvorming en ontwikkeling ook onderzoek worden gedaan. Dit ter waardering van de eventuele archeologische waarden en selectie op basis van de waardering voor eventuele bescherming of verder onderzoek in de vorm van opgraving.
Andere bronnen Naast de bekende archeologische gegevens in de nationale archeologische database Archis en het Zeeuws Archeologisch Archief zijn er nog een aantal archeologisch niet volledig geïnterpreteerde gegevens beschikbaar: deels op kaart verwerkte archeologische luchtfotogegevens van diverse delen van het Zeeuwse gebied, het Algemene Hoogtebestand van Nederland (AHN, beschikbaar bij de Provincie Zeeland), (digitale) historische kaarten, onder andere diegene die in het kader van de Cultuurhistorische Hoofdstructuur (CHS) vervaardigd zijn et cetera. Ook op basis van deze zelfstandige dan wel ondersteunende gegevens kan via 'expert judgement' in het bureauonderzoek tot de conclusie worden gekomen, dat archeologisch onderzoek voor planvoorbereiding of vergunningverlening noodzakelijk is. Deze informatie moet ook worden betrokken bij het overleg over ruimtelijke plannen.
